Hoe meet je of security awareness training werkt?

Ontdek welke KPI's, tools en meetmethoden aantonen of security awareness training écht werkt.

Security awareness training werkt als je kunt aantonen dat medewerkers hun gedrag daadwerkelijk aanpassen. Dat betekent niet alleen dat ze een e-learning hebben afgerond, maar dat ze phishingmails herkennen, verdachte situaties melden en veilig handelen in de dagelijkse praktijk. De secties hieronder behandelen de belangrijkste meetmethoden, KPI’s en tools waarmee je dat inzichtelijk maakt.

Welke meetbare resultaten mag je van security awareness training verwachten?

Van een goed opgezet security awareness-programma mag je verwachten dat het klikgedrag op phishingsimulaties daalt, het meldingsgedrag stijgt en medewerkers beter scoren op kennistoetsen. Die resultaten zijn meetbaar en geven samen een realistisch beeld van de vraag of de training daadwerkelijk iets verandert in de dagelijkse praktijk.

Het is wel belangrijk om verwachtingen realistisch te houden. Awareness training elimineert menselijke fouten niet volledig, maar vermindert de kans dat een medewerker per ongeluk een phishinglink opent of gevoelige informatie deelt. Meetbare verbetering op die punten is een sterk signaal dat de training zijn werk doet. Kijk daarom niet naar één enkel resultaat, maar naar een combinatie van gedragsverandering, kennisgroei en meldingsbereidheid over een langere periode.

Wat zijn de belangrijkste KPI’s voor security awareness?

De belangrijkste KPI’s voor security awareness zijn het klikpercentage bij phishingsimulaties, het meldingspercentage van verdachte e-mails, de gemiddelde score op kennistoetsen en de trainingsdeelname per afdeling. Samen geven deze indicatoren een volledig beeld van zowel kennis als gedrag.

Gebruik de volgende KPI’s als uitgangspunt voor je meting:

Phishing click rate: het percentage medewerkers dat klikt op een gesimuleerde phishingmail
Meldingspercentage: het aandeel medewerkers dat een verdachte mail actief rapporteert
Kennisscore: de gemiddelde uitkomst op periodieke toetsen over securityonderwerpen
Trainingsdeelname: het percentage medewerkers dat de training voltooit, uitgesplitst per team of afdeling
Herhaalincidentrate: hoe vaak dezelfde medewerker opnieuw faalt bij een simulatie na eerder te zijn bijgetraind

Kies KPI’s die aansluiten bij de doelstellingen van je organisatie. Een bedrijf dat vooral wil voorkomen dat medewerkers klikken op phishingmails, heeft een andere prioriteit dan een organisatie die wil dat incidenten sneller worden gemeld. Stel per KPI een streefwaarde vast zodat je in de loop van de tijd kunt beoordelen of de training bijdraagt aan verbetering.

Hoe werken phishingsimulaties als meetinstrument?

Phishingsimulaties zijn gecontroleerde nep-aanvallen waarmee je meet hoe medewerkers reageren op verdachte e-mails. Door regelmatig simulaties uit te voeren en de resultaten te vergelijken, zie je of het klikgedrag daalt en het meldingsgedrag stijgt. Dat maakt phishingsimulaties een van de meest directe manieren om de effectiviteit van security awareness training te meten.

Een goede simulatie is niet bedoeld om medewerkers te betrappen, maar om inzicht te geven in risicogebieden. Varieer de moeilijkheidsgraad van de gesimuleerde mails: van eenvoudige, duidelijk herkenbare phishing tot geavanceerde berichten die sterk lijken op interne communicatie. Zo meet je niet alleen of medewerkers basale aanvallen herkennen, maar ook hoe ze reageren op meer geraffineerde pogingen.

Koppel elke simulatie aan een directe leerinterventie. Als een medewerker klikt, laat dan meteen zien wat de kenmerken van die phishingmail waren. Die combinatie van meten en leren versterkt het effect van de training aanzienlijk. Platforms als KnowBe4 bieden dit soort geautomatiseerde simulaties inclusief rapportages per afdeling.

Wat is het verschil tussen kennistoetsen en gedragsmeting?

Kennistoetsen meten wat medewerkers weten, gedragsmeting meet wat ze daadwerkelijk doen. Een medewerker kan een toets over phishing feilloos invullen en toch op een gesimuleerde phishingmail klikken. Beide meetmethoden zijn waardevol, maar gedragsmeting geeft een betrouwbaarder beeld van het werkelijke risiconiveau in je organisatie.

Kennistoetsen zijn nuttig als startpunt. Ze laten zien waar kennishiaten zitten en welke onderwerpen extra aandacht verdienen. Gebruik ze ook als nulmeting voor de training begint, zodat je later kunt aantonen dat de kennis is toegenomen. Het nadeel is dat goede toetsscores niet automatisch leiden tot veiliger gedrag in de praktijk.

Gedragsmeting, zoals phishingsimulaties en observatie van meldingsgedrag, laat zien of medewerkers hun kennis ook toepassen. Combineer beide methoden voor een volledig beeld: kennistoetsen om te meten wat mensen weten, gedragsmeting om te zien of ze het ook doen.

Hoe vaak moet je security awareness meten om trends te zien?

Meet security awareness minimaal vier keer per jaar om betrouwbare trends te kunnen zien. Eén meting per jaar is te weinig om te beoordelen of een training effect heeft gehad. Kwartaalmetingen geven genoeg datapunten om te zien of het klikgedrag daalt, het meldingspercentage stijgt en de kennisscores verbeteren.

Hier is een praktisch meetritme als startpunt:

Nulmeting voor de training: stel de beginsituatie vast met een kennistoets en een eerste phishingsimulatie
Meting na zes tot acht weken: voer een tweede simulatie uit om het directe effect van de training te meten
Kwartaalrapportage: combineer simulatieresultaten, meldingsgedrag en trainingsdeelname in een overzicht per afdeling
Jaarlijkse evaluatie: vergelijk alle metingen over het jaar en pas het trainingsprogramma aan op basis van de uitkomsten

Houd het meetritme consistent. Als je de moeilijkheidsgraad van simulaties halverwege het jaar drastisch aanpast zonder dat te documenteren, zijn de resultaten moeilijk te vergelijken. Noteer wijzigingen in het programma zodat je trends correct kunt interpreteren.

Welke tools helpen bij het meten van security awareness?

De meest gebruikte tools voor het meten van security awareness zijn gespecialiseerde platforms die phishingsimulaties, e-learning en rapportages combineren. Bekende voorbeelden zijn KnowBe4, Proofpoint Security Awareness Training en Mimecast. Deze platforms automatiseren simulaties, registreren gedrag per medewerker en genereren overzichtelijke dashboards voor management en IT.

Kies een tool op basis van de volgende criteria: de mogelijkheid om resultaten per afdeling te bekijken, integratie met je bestaande IT-omgeving, de kwaliteit van de rapportages en de beschikbaarheid van Nederlandstalige trainingsinhoud. Voor organisaties die ook hun bredere beveiligingsbeleid willen monitoren en aantoonbaar willen maken, kan GRC-tooling een logische aanvulling zijn. Daarmee leg je niet alleen awareness-resultaten vast, maar ook de bredere risicomaatregelen en verbeteracties die daaruit voortvloeien.

Koppel de uitkomsten van je awareness-tool waar mogelijk aan je bredere securitymonitoring. Zo zie je niet alleen hoe medewerkers scoren op simulaties, maar ook of gedragsverandering zich vertaalt in minder incidenten in de praktijk.

Hoe OpenSight helpt bij het meten van security awareness

Veel organisaties weten dat ze security awareness training aanbieden, maar kunnen niet aantonen of die training ook daadwerkelijk iets verandert. Wij helpen bij het inrichten van een meetbare aanpak: van het opstellen van de juiste KPI’s en het opzetten van phishingsimulaties tot het vertalen van resultaten naar concrete verbeteracties. Daarvoor werken we onder andere met KnowBe4 en combineren we technische meting met praktisch advies over hoe je gedragsverandering structureel borgt. Onze aanpak verbindt mensen, processen en technologie, zodat awareness niet stopt bij een jaarlijkse training maar onderdeel wordt van hoe je organisatie dagelijks werkt. Wil je weten hoe je organisatie er nu voor staat? Neem contact op en we kijken samen wat een passende aanpak is.